(*) FIFA Dünya Kupaları’nın üç bölüm önce başladığımız tarihine bu bölümde kaldığımız yerden devam ediyoruz.
– – – – –
► ALMANYA 1974
(ŞAMPİYON ALMANYA)
1974 yılındaki Dünya Kupası organizasyonu Federal Almanya Cumhuriyeti’nde düzenlendi.
1974 Dünya Kupası’na 9’u Avrupa kıtasından, 5’i Amerika kıtasından, 1’i Afrika kıtasından, 1’i de Avustralya kıtasından olmak üzere 16 ülke katıldı: Federal Almanya Cumhuriyeti (BRD), Demokratik Almanya Cumhuriyeti (DDR), Polonya, Yugoslavya, İtalya, Bulgaristan, İsveç, Hollanda, İskoçya, Haiti, Brezilya, Şili, Uruguay, Arjantin, Zaire ve Avustralya.
13 Haziran – 7 Temmuz 1974 tarihleri arasında Federal Almanya Cumhuriyeti’nde düzenlenen turnuvada, takımlar 4’erli halde 4 ayrı gruba ayrıldılar. Gruplarında ilk iki sırayı alan takımlar bir üst tura yükselecek, orda da takımlar 4’erli halde 2 ayrı gruba ayrılacak, gruplarında lider olanlar final maçını oynayacaktı.
1. Grup: Federal Almanya Cumhuriyeti (BRD), Demokratik Almanya Cumhuriyeti (DDR), Şili, Avustralya.
2. Grup: Yugoslavya, İskoçya, Brezilya, Zaire.
3. Grup: Bulgaristan, İsveç, Hollanda, Uruguay.
4. Grup: Polonya, İtalya, Haiti, Arjantin.
1. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Federal Almanya Cumhuriyeti – Şili 1:0 (Berlin)
Demokratik Alman Cumhuriyeti – Avustralya 2:0 (Hansestadt Hamburg)
Federal Almanya Cumhuriyeti – Avustralya 3:0 (Hansestadt Hamburg)
Demokratik Alman Cumhuriyeti – Şili 1:1 (Berlin)
Şili – Avustralya 0:0 (Berlin)
Federal Almanya Cumhuriyeti – Demokratik Alman Cumhuriyeti 0:1 (Hansestadt Hamburg)
1. Grup’ta 2 galibiyet 1 beraberlik alarak 5 puan toplayan Federal Almanya Cumhuriyeti lider olarak ve 2 galibiyet 1 mağlubiyet alarak 4 puan toplayan Demokratik Alman Cumhuriyeti ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, 2 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 2 puanda kalan Şili üçüncü olarak ve 1 beraberlik 2 mağlubiyet alarak 1 puanda kalan Avustralya sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
2. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Yugoslavya – Brezilya 0:0 (Frankfurt am Main)
İskoçya – Zaire 2:0 (Dortmund)
Yugoslavya – Zaire 9:0 (Gelsenkirchen)
İskoçya – Brezilya 0:0 (Frankfurt am Main)
Yugoslavya – İskoçya 1:1 (Frankfurt am Main)
Brezilya – Zaire 3:0 (Gelsenkirchen)
Dünya Kupası’nda sarı kart gören ilk Müslüman futbolcu, Yugoslavya’nın Boşnak oyuncusu Enver Hadžiabdić’tir. Batı Almanya’da düzenlenen 1974 Dünya Kupası ilk turunda oynanan ve Yugoslavya’nın Zaire’yi 9 – 0 yendiği maçta, Yugoslavya millî takımının Boşnak fubolcusu Enver Hadžiabdić, maçın henüz 1. dakikasında sarı kart görmüştür. Gelsenkirchen şehrindeki Parkstadion’da 18 Haziran 1974 günü 31 bin 700 biletli seyirci önünde oynanan bu maçta, Dünya Kupası’nda bir Müslüman futbolcunun gördüğü ilk sarı kart olan bu kartı, Kolombiyalı hakem Omar Delgado Gómez göstermiştir. Hadžiabdić daha sonra 2. Tur’da oynanan Federal Almanya Cumhuriyeti – Yugoslavya maçında da sarı kart görmüştür, ancak o zamanlar iki sarı kartı olan bir oyuncunun “kart cezalısı” durumuna düşmesi kuralı henüz yoktu.
2. Grup’ta her üçü de 1 galibiyet 2 beraberlik alarak 4 puan toplayan takımlardan Yugoslavya + 9 averajla lider olarak ve Brezilya + 3 averajla ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, aynı puana sahip olduğu halde İskoçya + 2 averjla üçüncü olarak ve oynadığı tüm maçlarını kaybedip tek gol dahi atamayan Zaire puansız sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
3. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Bulgaristan – İsveç 0:0 (Düsseldorf)
Hollanda – Uruguay 2:0 (Hannover)
İsveç – Hollanda 0:0 (Dortmund)
Bulgaristan – Uruguay 1:1 (Hannover)
İsveç – Uruguay 3:0 (Düsseldorf)
Bulgaristan – Hollanda 1:4 (Dortmund)
3. Grup’ta 2 galibiyet 1 beraberlik alarak 5 puan toplayan Hollanda lider olarak ve 1 galibiyet 2 beraberlik alarak 4 puan toplayan İsveç ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, 2 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 2 puanda kalan Bulgaristan üçüncü olarak ve 1 beraberlik 2 mağlubiyet alarak 1 puanda kalan Uruguay sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
4. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
İtalya – Haiti 3:1 (Münih)
Polonya – Arjantin 3:2 (Stuttgart)
Polonya – Haiti 7:0 (Münih)
İtalya – Arjantin 1:1 (Stuttgart)
Haiti – Arjantin 1:4 (Münih)
Polonya – İtalya 2:1 (Stuttgart)
4. Grup’ta oynadığı tüm maçlarını kazanan Polonya 6 puanla lider olarak ve her ikisi de 1 galibiyet 1 beraberlik 1 mağlubiyet alıp 3 puan toplayan takımlardan Arjantin + 2 averajla ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, aynı puana sahip İtalya + 1 averjla üçüncü olarak ve oynadığı tüm maçlarını kaybeden Haiti puansız sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
Böylece 2. tura şu takımlar yükselmişti: Federal Almanya Cumhuriyeti (BRD), Demokratik Almanya Cumhuriyeti (DDR), Polonya, Yugoslavya, İsveç, Hollanda, Brezilya ve Arjantin.
A Grubu: Demokratik Almanya Cumhuriyeti (DDR), Hollanda, Brezilya, Arjantin.
B Grubu: Federal Almanya Cumhuriyeti (BRD), Polonya, Yugoslavya, İsveç.
A Grubu’nda oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Hollanda – Arjantin 4:0 (Gelsenkirchen)
Demokratik Alman Cumhuriyeti – Brezilya 0:1 (Hannover)
Demokratik Alman Cumhuriyeti – Hollanda 0:2 (Gelsenkirchen)
Brezilya – Arjantin 1:2 (Hannover)
Demokratik Alman Cumhuriyeti – Arjantin 1:1 (Gelsenkirchen)
Hollanda – Brezilya 2:0 (Dortmund)
Böylece grubu oynadığı 3 maçı da kazanarak lider bitiren Hollanda finale çıkmış ve diğer grubun lideri evsahibi Federal Almanya Cumhuriyeti (BRD)’nin rakibi olmuştu. Grup ikincisi Brezilya ise diğer grubun ikincisi Polonya ile 3.’lük maçına çıkacaktı. Demokratik Alman Cumhuriyeti (DDR) ve Arjantin ise turnuvaya veda ettiler.
B Grubu’nda oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Federal Almanya Cumhuriyeti – Yugoslavya 2:0 (Düsseldorf)
Polonya – İsveç 1:0 (Stuttgart)
Polonya – Yugoslavya 2:1 (Frankfurt am Main)
Federal Almanya Cumhuriyeti – İsveç 4:2 (Düsseldorf)
Federal Almanya Cumhuriyeti – Polonya 1:0 (Frankfurt am Main)
Yugoslavya – İsveç 1:2 (Düsseldorf)
Böylece grubu oynadığı 3 maçı da kazanarak lider bitiren evsahibi Federal Almanya Cumhuriyeti finale çıkmış ve diğer grubun lideri Hollanda’nın rakibi olmuştu. Grup ikincisi Polonya ise diğer grubun ikincisi Brezilya ile 3.’lük maçına çıkacaktı. İsveç ve Yugoslavya ise turnuvaya veda ettiler.
Grup ikincileri Polonya – Brezilya arasında oynanan 3.’lük maçını Polonya 1 – 0 kazandı ve üçüncü oldu.

Final maçı evsahibi Federal Almanya Cumhuriyeti ile komşusu Hollanda arasında oynanacaktı.
7 Temmuz 1974 günü Almanya’nın Bavyera eyaletinin başkenti Münih’te, Olimpiyat Stadı’nda oynanan ve yerel saatle 16:00’da başlayan maçta İngiliz hakem John Keith Taylor düdük çalıyor ve tribünlerde 78 bin 200 seyirci oturuyordu.
Final maçına takımlar şu kadrolarıyla çıktılar:
ALMANYA: Sepp Maier – Franz Beckenbauer (kaptan) – Georg Schwarzenbeck, Hans-Hubert Vogts, Paul Breitner – Rainer Bonhof, Uli Hoeneß, Wolfgang Overath – Jürgen Grabowski, Gerd Müller, Bernd Hölzenbein
Teknik direktör: Helmut Schön
HOLLANDA: Jan Jongbloed – Arie Haan – Wim Suurbier, Wim Rijsbergen (68. Theo de Jong), Ruud Krol – Wim Jansen, Johannes Neeskens, Willem van Hanegem – Johnny Rep, Johannes Cruyff (kaptan), Rob Rensenbrink (46. René van de Kerkhof)
Teknik direktör: Rinus Michels
Maçın henüz 2. dakikasında Hollanda bir penaltı kazandı. Penaltıyı gole çeviren Johannes Jacobus Neeskens konuk ekibi öne geçirdi. 25. dakikada da evsahibi Almanya penaltı kazandı. Penaltıyı gole çeviren Paul Breitner maçta eşitliği sağladı. İlk yarının bitmesine iki dakika kala, bir önceki turnuvanın gol kralı olan Gerhard Müller sahneye çıktı ve Almanya’yı 2 – 1 öne geçirdi. İlk yarı böyle bitti. İkinci yarıda gol olmayınca maçı bu sonuçla kazanan Federal Almanya Cumhuriyeti ikinci kez dünya şampiyonu oldu. Maçta Almanya’dan Hans-Hubert Vogts, Hollanda’dan da Willem van Hanegem ve takım kaptanı Hendrik Johannes Cruyff, sarı kart gören oyuncular oldular.
1974 Dünya Kupası’nda Polonyalı futbolcu Grzegorz Bolesław Lato, attığı 7 golle turnuvanın gol kralı oldu.
► ARJANTİN 1978
(ŞAMPİYON ARJANTİN)
1978 yılındaki Dünya Kupası organizasyonu Arjantin’de düzenlendi.
Turnuvadan iki yıl önce, 1976’da Arjantin’de askerî bir darbe olmuş ve ülke, tarihinin en kirli ve karanlık dönemlerini yaşıyordu.

1976 Askerî Darbesi. Arjantin tarihinin en karanlık ve en kirli sayfası.
1973’te Genelkurmay Başkanı olmuş ve 1975’te Başkomutanlık’a atanmış olan General Jorge Rafael Videla Redondo (1925 – 2013) öncülüğünde, Arjantin’de 24 Mart 1976 tarihinde askerî darbe oldu.
Ordunun yönetime el koymasıyla Isabel Peron cumhurbaşkanlığından uzaklaştırıldı. General Jorge Rafael Videla, General Orlando Ramón Agosti Echenique (1924 – 97) ve Amiral Emilio Eduardo Massera Padula (1925 – 2010) ile birlikte oluşturduğu üç kişilik bir askerî cuntanın başı olarak devlet başkanlığını üstlendi. Ülkede düzen yeniden kurulduktan sonra sivil yönetime geçileceğini açıkladı; Ulusal Kongre’nin çalışmalarını durdurdu ve yasama yetkilerini 9 kişiden oluşan bir askerî komisyona devretti. Mahkemelerin, siyasî partilerin ve sendikaların çalışmaları durduruldu; bütün önemli görevlere subaylar atandı. Yalnızca Mart ayının son haftasında yolsuzluk suçlamasıyla 4 bin kişi tutuklandı. Bundan sonra ekonominin canlanması amacıyla Peronizm’in düzenlemelerine son vererek serbest pazar ekonomisini güçlendiren önlemler aldı. Bu önlemlerin bir ölçüde başarılı olmasına karşın emekçilerin hoşnutsuzluğu sürdü.
Askerî darbe sonucunda kurulan askerî rejim, başta Sol düşünceli insanlar olmak üzere muhaliflere karşı “Millî Yeniden Örgütlenme Dönemi” (İsp. Proceso de Reorganización Nacional) adını verdiği, muhaliflerin ve tarafsız çevrelerin “Kirli Savaş” (İsp. Guerra Sucia) olarak adlandırdığı bir devlet terörü uygulamaya başladı. ABD destekli bu kirli savaş, 1976 – 83 arası 7 yıl kadar sürdü.
Bu dönemde devlete bağlı askerler, polisler, birtakım sağcı gruplar ve Arjantin Antikomünist İttifakı, Sol düşünceyle ilişkili olduğunu düşündükleri kişileri kaçırıp öldürmekteydi. Bu kanlı dönemdeki ölü sayısının 7.000 ilâ 30.000 kişi arasında olduğu tahmin edilmektedir. Bununla birlikte baskı altına alınan veya işkence gören sendikacılar, öğrenciler, gazeteciler, Marksistler ve Peronistler’le birlikte bu sayının 150.000 – 250.000 arasında olduğu belirtilmektedir.
Öldürülen ya da kaçırılan kişilerin aileleri çocuklarını bulmak için onyıllarca süren mücadeleler vermişlerdir.
30 Nisan 1977 tarihinde başkent Buenos Aires’teki Plaza de Mayo (Mayıs Meydanı)’da toplanan kayıp anneleri, başlarına beyaz başörtüler bağlayarak büyük bir gösteri düzenlediler ve kayıp olan yakınlarının bulunmasını istediler. Bunlara “Madres con Pañuelo Blanca” (Beyaz Başörtülü Anneler) ya da “Madres de Plaza de Mayo” (Mayıs Meydanı Anneleri) dendi.
Faşist bir askerî rejimle yönetilen Arjantin, işte böyle kirli ve karanlık bir dönem yaşarken, 1978 FIFA Dünya Futbol Şampiyonası, 1 – 25 Haziran 1978 günleri arasında Arjantin’de düzenlendi. Bu, bugüne dek Arjantin’de düzenlenen ilk ve tek Dünya Kupası’dır.
1978 Dünya Kupası’na 10’u Avrupa kıtasından, 4’ü Amerika kıtasından, 1’i Afrika kıtasından, 1’i de Asya kıtasından olmak üzere 16 ülke katıldı: Arjantin, Brezilya, Peru, Meksika, İskoçya, İsveç, Macaristan, Avusturya, Polonya, Federal Almanya Cumhuriyeti (BRD), Hollanda, Fransa, İtalya, İspanya, Tunus ve İran.
1 – 25 Haziran 1978 tarihleri arasında Arjantin’de düzenlenen turnuvada, takımlar 4’erli halde 4 ayrı gruba ayrıldılar. Gruplarında ilk iki sırayı alan takımlar bir üst tura yükselecek, orda da takımlar 4’erli halde 2 ayrı gruba ayrılacak, gruplarında lider olanlar final maçını oynayacaktı.
1. Grup: Arjantin, Macaristan, Fransa, İtalya.
2. Grup: Meksika, Polonya, Federal Almanya Cumhuriyeti, Tunus.
3. Grup: Brezilya, İsveç, Avusturya, İspanya.
4. Grup: Peru, İskoçya, Hollanda, İran.
1978’de Arjantin’de düzenlenen Dünya Kupası, ilk defa İslam dünyasının bir değil, iki ayrı ülkeyle temsil edildiği şampiyonaydı. Bu iki ülke, Tunus ve İran idi.
1. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Fransa – İtalya 1:2 (Mar de Plata)
Arjantin – Macaristan 2:1 (Buenos Aires)
Macaristan – İtalya 1:3 (Mar de Plata)
Arjantin – Fransa 2:1 (Buenos Aires)
Macaristan – Fransa 1:3 (Mar de Plata)
Arjantin – İtalya 0:1 (Buenos Aires)
Gruptaki ilk maçında Macaristan’ı ağırlayan Arjantin, maçın henüz başında, 10. dakikada yenik duruma düşmesine rağmen sahadan 2 – 1 galip ayrılmayı bildi. Bu maçta sarı kart gören takım kaptanı Daniel Alberto Passarella, Dünya Kupası’nda sarı kart gören ilk Arjantinli futbolcudur.

1. Grup’ta oynadığı tüm maçlarını kazanan İtalya 6 puanla lider olarak ve 2 galibiyet 1 mağlubiyet alıp 4 puan toplayan Arjantin 4 puanla ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, 1 galibiyet 2 mağlubiyet alarak 2 puanda kalan Fransa üçüncü olarak ve oynadığı tüm maçlarını kaybeden Macaristan puansız sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
2. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Polonya – Federal Almanya Cumhuriyeti 0:0 (Buenos Aires)
Meksika – Tunus 1:3 (Rosario)
Meksika – Federal Almanya Cumhuriyeti 0:6 (Córdoba)
Polonya – Tunus 1:0 (Rosario)
Federal Almanya Cumhuriyeti – Tunus 0:0 (Córdoba)
Meksika – Polonya 1:3 (Rosario)
Tunus, 2 Haziran 1978’de, Rosario’daki Estadio Gigante de Arroyito adlı staddaki ilk maçında Meksika’yı, penaltıdan yediği bir golle ilk yarıyı 1 – 0 yenik durumda kapatmasına rağmen 3 – 1 yenmeyi başardı. 17 bin 396 kişi önünde Tunus’u galibiyete götüren golleri 55. dakikada Ali Kaabî, 79. dakikada Necib Ğummiz ve 87. dakikada Muxtar Zuyeb attı. Bu maçta Tunus millî takımının başındaki hoca Abdulmecîd el- Şetalî, bir millî takımın başında Dünya Kupası’nda yer alan ilk Müslüman teknik direktör olarak tarihe geçti. Müslüman bir teknik direktörün Dünya Kupaları’ndaki ilk maçı, muhteşem bir zaferle sonuçlanmıştı.
2. Grup’ta 2 galibiyet 1 beraberlik alarak 5 puan toplayan Polonya lider olarak ve 1 galibiyet 2 beraberlik alıp 4 puan toplayan Federal Almanya Cumhuriyeti 4 puanla ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, 1 galibiyet 1 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 3 puanda kalan Tunus üçüncü olarak ve oynadığı tüm maçlarını kaybeden Meksika puansız sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
3. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Avusturya – İspanya 2:1 (Buenos Aires)
Brezilya – İsveç 1:1 (Mar del Plata)
İsveç – Avusturya 0:1 (Buenos Aires)
Brezilya – İspanya 0:0 (Mar del Plata)
İsveç – İspanya 0:1 (Buenos Aires)
Brezilya – Avusturya 1:0 (Mar del Plata)
3. Grup’ta 2 galibiyet 1 mağlubiyet alarak 4 puan toplayan ve + 1 averaja sahip Avusturya attığı 3 golle lider olarak ve 1 galibiyet 2 beraberlik alarak aynı şekilde 4 puan toplayan ve aynı şekilde + 1 averaja sahip Brezilya attığı 2 golle ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, 1 galibiyet 1 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 3 puanda kalan İspanya üçüncü olarak ve 1 beraberlik 2 mağlubiyet alarak 1 puanda kalan İsveç sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
4. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Peru – İskoçya 3:1 (Córdoba)
Hollanda – İran 3:0 (Mendoza)
İskoçya – İran 1:1 (Córdoba)
Peru – Hollanda 0:0 (Mendoza)
Peru – İran 4:1 (Córdoba)
İskoçya – Hollanda 3:2 (Mendoza)
Dünya Kupası’nda sarı kart gören ilk Müslüman ülke İran’dır, ancak bu, Müslüman bir futbolcunun gördüğü sarı kart değildir. Arjantin’de düzenlenen 1978 Dünya Kupası ilk turunda, 3 Haziran 1978’de oynanan Hollanda – İran maçında, maçı 3 – 0 kaybeden İran millî takımı futbolcusu Andranik İskenderiyan sarı kart görmüştü. Ancak İran millî takımı futbolcusu İskenderiyan, Müslüman değil, Hristiyan bir Ermenî’ydi. İranlı Ermenî futbolcu Andranik İskenderiyan, hem 3 Haziran’da oynanan Hollanda maçında, hem de 7 Haziran’da oynanan İskoçya maçında sarı kart gördü. Böylece Dünya Kupaları tarihinde ilk kez Müslüman bir ülkenin sarı kart görmesi, o Müslüman ülkenin Müslüman olmayan oyuncusunun gördüğü sarı kart üzerine yaşanmıştır.
4. Grup’ta 2 galibiyet 1 beraberlik alarak 5 puan toplayan Peru lider olarak ve her ikisi de 1 galibiyet 1 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 3 puan toplayan takımlardan Hollanda + 2 averajla ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, aynı puandaki İskoçya – 1 averajla üçüncü olarak ve 1 beraberlik 2 mağlubiyet alarak 1 puanda kalan İran sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
Bu turnuvada, İranlı futbolcuların hangi psikoloji içinde top oynadıkları da çok önemliydi. Zira İran millî takımı Arjantin’de Dünya Kupası maçları oynarken, memleketleri İran’da halk toplu halde zalim Şâh Rıza Pehlevî’ye karşı ayaklanmış ve ülke bir İslamî halk ayaklanmasına tanıklık ediyordu.
Haziran 1978’de Arjantin’de düzenlenen ve İran’ın da katıldığı Dünya Kupası’ndan 8 ay sonra İran’da İslam Devrimi oldu.
Böylece 2. tura şu takımlar yükselmişti: Arjantin, Brezilya, Peru, Avusturya, Polonya, Federal Almanya Cumhuriyeti, Hollanda ve İtalya.
A Grubu: Avusturya, Federal Almanya Cumhuriyeti, Hollanda, İtalya.
B Grubu: Arjantin, Brezilya, Peru, Polonya.
A Grubu’nda oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Avusturya – Hollanda 1:5 (Córdoba)
Federal Almanya Cumhuriyeti – İtalya 0:0 (Buenos Aires)
Federal Almanya Cumhuriyeti – Hollanda 2:2 (Córdoba)
Avusturya – İtalya 0:1 (Buenos Aires)
Avusturya – Federal Almanya Cumhuriyeti 3:2 (Córdoba)
Hollanda – İtalya 2:1 (Buenos Aires)
Böylece grubu 2 galibiyet 1 beraberlik alarak 5 puanda tamamlayan Hollanda finale çıkmış ve diğer grubun lideri evsahibi Arjantin’in rakibi olmuştu. Grup ikincisi İtalya ise diğer grubun ikincisi Brezilya ile 3.’lük maçına çıkacaktı. Avusturya ve Federal Almanya Cumhuriyeti ise turnuvaya veda ettiler.
B Grubu’nda oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Brezilya – Peru 3:0 (Mendoza)
Arjantin – Polonya 2:0 (Rosario)
Peru – Polonya 0:1 (Mendoza)
Arjantin – Brezilya 0:0 (Rosario)
Brezilya – Polonya 3:1 (Mendoza)
Arjantin – Peru 6:0 (Rosario)
Grup maçları sonunda her ikisi de 2 galibiyet 1 beraberlik alan Arjantin ve Brezilya’nın puanları eşitti. Ama 8 gol atıp hiç gol yemeyen Arjantin’in averajı + 8 iken, 6 gol atıp 1 gol yiyen Brezilya’nın averajı + 5’ti. Böylece grup lideri olarak finale yükselen takım Arjantin oldu ve diğer grubun lideri Hollanda ile şampiyonluk maçına çıkacaktı. Grup ikincisi Brezilya ise diğer grubun ikincisi İtalya ile 3.’lük maçı oynayacaktı.
Grup ikincileri Brezilya – İtallya arasında oynanan 3.’lük maçını Brezilya 2 – 1 kazandı ve üçüncü oldu.

Final maçı evsahibi Arjantin ile Hollanda arasında oynanacaktı.
Arjantin ile Hollanda arasında oynanan 1978 Dünya Kupası Finali, 25 Haziran 1978 tarihinde başkent Buenos Aires’teki Estadio Monumental adlı stadda ikindi vakti saat 15:00’te başladı. Tribünlerde 71 bin 483 biletli seyircinin izlediği maçta İtalyan hakem Sergio Gonella düdük çalıyordu.
1978 Finali’nin ilginç bir özelliği de, II. Dünya Savaşı’ndan sonra Brezilya veya Almanya’dan birinin olmadığı ilk final olmasıydı. Zirâ 1950 yılından bu yana oynanan tüm Dünya Kupası Finali maçlarında takımlardan biri ya Brezilya ya Almanya idi. Bu iki ülkeden biri muhakkak finaldeydi. Fakat 1978’de ilk kez, finaldeki iki takımdan biri Brezilya veya Almanya değildi. 1978 Finali, Arjantin ile Hollanda arasındaydı.

Final maçına takımlar şu kadrolarıyla çıktılar:
ARJANTİN: Ubaldo Fillol – Daniel Passarella (kaptan) – Jorge Olguín, Luis Galván, Alberto Tarantini – Osvaldo Ardiles (65. Omar Larrosa), Mario Alberto Kempes, Américo Gallego – Daniel Bertoni, Leopoldo Luque, Oscar Ortiz (74. René Houseman)
Teknik direktör: César Luis Menotti
HOLLANDA: Jan Jongbloed – Ruud Krol (kaptan) – Wim Jansen (72. Wim Suurbier), Ernie Brandts, Jan Poortvliet – Willy van de Kerkhof, Arie Haan, Johan Neeskens – René van de Kerkhof, Johnny Rep (59. Dick Nanninga), Rob Rensenbrink
Teknik direktör: Ernst Happel (Avusturyalı)

Arjantin, 38. dakikada Mario Alberto Kempes’in attığı golle 1 – 0 öne geçti. Hollanda bu gole 82. dakikada Dick Jacobus Willem Nanninga ile cevap verdi ve maç 1 – 1 berabere bitti. 30 dakikalık uzatma bölümüne geçildi. Uzatma dakikalarında, 105. dakikada Kempes Arjantin’i bir kez daha öne geçirdi. 115. dakikada ise Daniel Ricardo Bertoni final maçının sonucunu belirledi: 3 – 1. Maçta Arjantin’den Osvaldo César Ardiles ve Omar Ruben Larrosa, Hollanda’dan da kaptan Ruud Krol, Wim Suurbier ve Johan Neeskens sarı kart gören oyuncular oldular. Final maçında Hollanda’yı 3 – 1 yenen Arjantin, ilk kez dünya şampiyonu oldu.
Arjantinli futbolcu Mario Alberto Kempes, attığı 6 golle turnuvanın gol kralı oldu.
► İSPANYA 1982
(ŞAMPİYON İTALYA)
1982 yılındaki Dünya Kupası organizasyonu İspanya’da düzenlendi.
1982 Dünya Kupası ilk kez 24 ülke ile oynanacaktı. Bu ülkelerin 14’ü Avrupa kıtasından, 6’sı Amerika kıtasından, 2’si Afrika kıtasından, 1’i Asya kıtasından, 1’i de Avustralya kıtasından idi: İspanya, Fransa, İtalya, Avusturya, Federal Almanya Cumhuriyeti (BRD), Polonya, Çekoslovakya, Macaristan, Yugoslavya, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği (SSCB), Belçika, İngiltere, İskoçya, Kuzey İrlanda, El Salvador, Honduras, Brezilya, Peru, Şili, Arjantin, Kamerun, Cezayir, Kuveyt ve Yeni Zelanda.
1958 Dünya Kupası’nda garip bir uygulamaya imza atarak, kendi millî takım formasıyla değil de, maçın oynandığı İsveç’teki şehrin takımının formasıyla sahaya çıkan Arjantin millî takımı, 1982 Dünya Kupası’nda da garip bir uygulamaya imza attı: Oyuncuların forma sırt numaraları, alfabetik sıraya göre verilmişti.
Bu garip uygulamanın sonucu olarak, dünyadaki her takımın kalecisi 1 sırt numaralı formayı giyerken, Arjantin takımında 1 numaralı formayı orta saha oyuncusu Ardiles giymişti. Arjantin’de, 1’den 22’ye kadar bütün sırt numaraları alfabetik sıraya göre verilmişti. İki kişi hariç: İlla da 10 numaralı formayı giymekte ısrar eden dünya yıldızı Maradona ve illa da 11 numaralı formayı giymek isteyen dünya gol kralı Kempes. Bu iki süper yıldız oyuncu hariç, diğer 20 oyuncunun tamamı soyisimlerinin alfabetik sırasına göre forma numarası almışlardı.
Arjantin millî takımının 1982 Dünya Kupası’ndaki 22 kişilik kadrosunun sırt numaraları şöyleydi: 1 Ardiles (orta saha), 2 Baley (kaleci), 3 Barbas (orta saha), 4 Bertoni (forvet), 5 Calderón (forvet), 6 Díaz (forvet), 7 Fillol (kaleci), 8 Galván (defans), 9 Gallego (orta saha), 10 Maradona (orta saha), 11 Kempes (forvet), 12 Hernández (orta saha), 13 Olarticoechea (orta saha), 14 Olguin (defans), 15 Passarella (defans), 16 Pumpido (kaleci), 17 Santamaría (forvet), 18 Tarantini (defans), 19 Trossero (defans), 20 Valdano (forvet), 21 Valencia (orta saha), 22 van Tuyne (defans).
13 Haziran – 11 Temmuz 1982 tarihleri arasında İspanya’da düzenlenen turnuvada, takımlar 4’erli halde 6 ayrı gruba ayrıldılar. Gruplarında ilk iki sırayı alan takımlar bir üst tura yükselecek, orda da takımlar 3’erli halde 4 ayrı gruba ayrılacak, gruplarında lider olanlar yarıfinale çıkacaktı. Yarıfinalden itibaren de maçlar tek maçlı eleminasyon sistemine göre oynanacaktı.
1. Grup: İtalya, Polonya, Peru, Kamerun.
2. Grup: Avusturya, Federal Almanya Cumhuriyeti (BRD), Şili, Cezayir.
3. Grup: Macaristan, Belçika, El Salvador, Arjantin.
4. Grup: Fransa, Çekoslovakya, İngiltere, Kuveyt.
5. Grup: İspanya, Yugoslavya, Kuzey İrlanda, Honduras.
6. Grup: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği (SSCB), İskoçya, Brezilya, Yeni Zelanda.
1. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
İtalya – Polonya 0:0 (Vigo)
Peru – Kamerun 0:0 (La Coruña)
İtalya – Peru 1:1 (Vigo)
Polonya – Kamerun 0:0 (La Coruña)
Polonya – Peru 5:1 (La Coruña)
İtalya – Kamerun 1:1 (Vigo)
1. Grup’ta 1 galibiyet 2 beraberlik alarak 4 puan toplayan Polonya lider olarak ve her ikisi de 3 beraberlik alarak 3 puan toplayan ve ikisi de 0 averaja sahip takımlardan İtalya attığı 2 golle ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, aynı puana ve averaja sahip Kamerun attığı 1 golle üçüncü olarak ve 2 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 2 puanda kalan Peru sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
2. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Federal Almanya Cumhuriyeti – Cezayir 1:2 (Gijón)
Avusturya – Şili 1:0 (Oviedo)
Federal Almanya Cumhuriyeti – Şili 4:1 (Gijón)
Avusturya – Cezayir 2:0 (Oviedo)
Şili – Cezayir 2:3 (Oviedo)
Avusturya – Federal Almanya Cumhuriyeti 0:1 (Gijón)
Dünya Kupası tarihinde ilk büyük sansasyonu gerçekleştiren İslam ülkesi, Cezayir’dir. 1982’de İspanya’da düzenlenen Dünya Kupası’nda “kupanın favorisi” Federal Almanya Cumhuriyeti’ni 2 – 1 yenip tüm dünyayı şoka uğratan Cezayir, Dünya Kupası tarihinde Müslüman bir ülkenin ilk büyük zaferine imza attı. Maçta Cezayir’in gollerini 54. dakikada Rabah Macir ve 68. dakikada Laxdar Bellumî kaydetti. Tüm dünya Cezayir’i ayakta alkışladı. Bu kupada final oynayan ve finalde İtalya’ya 3 – 1 yenilip “dünya ikincisi” olan Almanya, finale çıkana kadar tek yenilgisini Cezayir’den almıştı.

Bu maçta Cezayir’in ilk golünü atan Rabah Macîr, daha sonra Portekiz’in FC Porto takımına transfer olacak, bu takımın 8 numaralı formasını giyip başarıdan başarıya koşacak, 1987’de FC Porto ile Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası’nı kazanacak, bu kupanın 2 – 1 kazandıkları final maçında FAC’nin Bayern Münih (1. FC Bayern München) takımına topukla attığı gol yıllar boyu dünya televizyonlarının jeneriklerini süsleyecek ve Rabah Macîr, üstün top tekniğiyle, dünyanın en yetenekli futbolcuları arasına girecekti.
Grup maçları sonunda Cezayir, Federal Almanya Cumhuriyeti ve Avusturya’nın, her 3 ülkenin de 4 puanı vardı; 3 ülke de 2 galibiyet ve 1 mağlubiyet almışlardı. Puan sıralaması “averaj” esasına göre belirlendi ve Cezayirliler’in trajedisi çizildi: Üç maç sonunda 6 gol atıp 3 gol yiyen Federal Almanya Cumhuriyeti + 3 averajla birinci, 3 gol atıp 1 gol yiyen Avusturya + 2 averajla ikinci ve 5 gol atıp 5 gol yiyen Cezayir 0 averajla – maalesef – üçüncü olmuştu. Federal Almanya Cumhuriyeti ve Avusturya bir üst tura çıkarken, Cezayir hazin ve dramatik bir şekilde kupadan elenmişti. Oynadığı tüm maçlarını kaybeden Şili de puansız sonuncu olarak turnuvaya veda etti.
Endonezya’dan Pakistan’a, Suriye’den Moritanya’ya tüm İslam dünyası Cezayir için ağladı; futbolla uzaktan – yakından hiçbir ilişkisi ve bağı olmayan Müslümanlar bile Cezayir için gözyaşı döktü.
3. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Belçika – Arjantin 1:0 (Barcelona)
Macaristan – El Salvador 10:1 (Elche)
Macaristan – Arjantin 1:4 (Alicante)
Belçika – El Salvador 1:0 (Elche)
Macaristan – Belçika 1:1 (Elche)
El Salvador – Arjantin 0:2 (Alicante)
1982 Dünya Kupası’nda El Salvador’a karşı oynadığı maçı 10 – 1 kazanan Macaristan, Dünya Kupaları’nda bir maçta en fazla gol atan ülke olmuştur. Bu skor, aynı zamanda 1954 Dünya Kupası’ndaki Macaristan – Güney Kore (9 – 0) ve 1974 Dünya Kupası’ndaki Yugoslavya – Zaire (9 – 0) maçlarıyla birlikte Dünya Kupaları’ndaki en farklı galibiyettir. Böyle Dünya Kupaları tarihinde en farklı galibiyet 9 farklı galibiyet olup bu durum üç defa yaşanmıştır ve bunun ikisi Macaristan tarafından gerçekleştirilmiştir.
3. Grup’ta 2 galibiyet 1 beraberlik alarak 5 puan toplayan Belçika lider olarak ve 2 galibiyet 1 mağlubiyet alarak 4 puan toplayan Arjantin ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, 1 galibiyet 1 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 3 puanda kalan Macaristan gerçekleştirdiği sansasyona rağmen üçüncü olarak ve oynadığı tüm maçlarını kaybeden El Salvador puansız sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
4. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Fransa – İngiltere 1:3 (Bilbao)
Çekoslovakya – Kuveyt 1:1 (Valladolid)
Çekoslovakya – İngiltere 0:2 (Bilbao)
Fransa – Kuveyt 4:1 (Valladolid)
Fransa – Çekoslovakya 1:1 (Valladolid)
İngiltere – Kuveyt 1:0 (Bilbao)
17 Haziran 1982’de, Valladolid’deki Nuevo Estadio José Zorrilla Stadı’nda oynanan Fransa – Kuveyt maçında tribünde 30 bin 34 kişi oturuyordu. SSCB Federasyonu’ndan Miroslav Stupar’ın yönettiği bu maçı Kuveyt Emiri’nin kardeşi de tribünde izledi. Kuveyt Emiri’nin maç esnasında tribünde oturduğu yerden maçın hakemine itiraz edip bağıran kardeşi seyirciler tarafından yuhalanınca, bu olay sadece Kuveyt’te değil, tüm Arap dünyasında bir “gurur meselesi” haline getirildi ve o olaydan sonra Fransa ile Arap dünyası arasında kısa süren bir kriz yaşandı.
4. Grup’ta oynadığı tüm maçlarını kazanarak 6 puan toplayan İngiltere lider olarak ve 1 galibiyet 1 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 3 puan toplayan Fransa ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, 2 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 2 puanda kalan Çekoslovakya üçüncü olarak ve 1 beraberlik 2 mağlubiyet alarak 1 puanda kalan Kuveyt sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
5. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
İspanya – Honduras 1:1 (Valencia)
Yugoslavya – Kuzey İrlanda 0:0 (Zaragoza)
İspanya – Yugoslavya 2:1 (Valencia)
Kuzey İrlanda – Honduras 1:1 (Zaragoza)
Yugoslavya – Honduras 1:0 (Zaragoza)
İspanya – Kuzey İrlanda 0:1 (Valencia)
5. Grup’ta 1 galibiyet 2 beraberlik alarak 4 puan toplayan Kuzey İrlanda lider olarak ve her ikisi de 1 galibiyet 1 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 3 puan toplayan ve averajları da aynı olan takımlardan evsahibi İspanya attığı 3 golle ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, aynı puana ve averaja sahip Yugoslavya attığı 2 golle üçüncü olarak ve 2 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 2 puanda kalan Honduras sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
6. Grup’ta oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
SSCB – Brezilya 1:2 (Pizjuán)
İskoçya – Yeni Zelanda 5:2 (Málaga)
İskoçya – Brezilya 1:4 (Villamarín)
SSCB – Yeni Zelanda 3:0 (Málaga)
SSCB – İskoçya 2:2 (Málaga)
Brezilya – Yeni Zelanda 4:0 (Villamarín)
6. Grup’ta oynadığı tüm maçlarını kazananark 6 puan toplayan Brezilya lider olarak ve her ikisi de 1 galibiyet 1 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 3 puan toplayan takımlardan SSCB + 2 averajla ikinci olarak 2. tura yükselirlerken, aynı puana sahip İskoçya 0 averajla üçüncü olarak ve oynadığı tüm maçlarını kaybeden Yeni Zelanda puansız sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
Böylece 2. tura şu takımlar yükselmişti: İspanya, Fransa, İtalya, Avusturya, Federal Almanya Cumhuriyeti, Polonya, SSCB, Belçika, İngiltere, Kuzey İrlanda, Brezilya ve Arjantin.
A Grubu: Polonya, SSCB, Belçika.
B Grubu: İspanya, Federal Almanya Cumhuriyeti, İngiltere.
C Grubu: İtalya, Brezilya, Arjantin.
D Grubu: Fransa, Avusturya, Kuzey İrlanda.
A Grubu’nda oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Polonya – Belçika 3:0 (Barcelona)
SSCB – Belçika 1:0 (Barcelona)
Polonya – SSCB 0:0 (Barcelona)
A Grubu’nda her ikisi de 1 galibiyet 1 beraberlik alarak 3 puan toplayan takımlardan Polonya + 3 averajla lider olarak yarıfinale yükselirken, aynı puana sahip SSCB + 1 averajla ikinci olarak ve oynadığı tüm maçlarını kaybeden ve tek gol dahi atamayan Belçika puansız sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
B Grubu’nda oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Federal Almanya Cumhuriyeti – İngiltere 0:0 (Madrid)
İspanya – Federal Almanya Cumhuriyeti 1:2 (Madrid)
İspanya – İngiltere 0:0 (Madrid)
B Grubu’nda 1 galibiyet 1 beraberlik alarak 3 puan toplayan Federal Almanya Cumhuriyeti lider olarak yarıfinale yükselirken, 2 beraberlik alarak 2 puanda kalan İngiltere ikinci olarak ve 1 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 1 puanda kalan evsahibi İspanya sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
C Grubu’nda oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
İtalya – Arjantin 2:1 (Barcelona)
Brezilya – Arjantin 3:1 (Barcelona)
İtalya – Brezilya 3:2 (Barcelona)
C Grubu’nda oynadığı tüm maçlarını kazanarak 4 puan toplayan İtalya lider olarak yarıfinale yükselirken, 1 galibiyet 1 mağlubiyet alarak 2 puanda kalan Brezilya ikinci olarak ve oynadığı tüm maçlarını kaybeden Arjantin puansız sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
D Grubu’nda oynanan maçlar ve alınan sonuçlar şöyle:
Fransa – Avusturya 1:0 (Madrid)
Avusturya – Kuzey İrlanda 2:2 (Madrid)
Fransa – Kuzey İrlanda 4:1 (Madrid)
D Grubu’nda oynadığı tüm maçlarını kazanarak 4 puan toplayan Fransa lider olarak yarıfinale yükselirken, her biri 1 beraberlik 1 mağlubiyet alarak 1 puanda kalan takımlardan Avusturya – 1 averajla ikinci ve Kuzey İrlanda – 3 averajla sonuncu olarak turnuvaya veda ettiler.
Böylece Fransa, İtalya, Federal Almanya Cumhuriyeti ve Polonya, yarıfinale çıkan takımlar oldular.
Yarıfinalde eşleşmeler ve alınan sonuçlar şöyle:
İtalya – Polonya 2:0 (Barcelona)
Fransa – Federal Almanya Cumhuriyeti 1:1; uzatmada 3:3; penaltı atışlarında 4:5 (Sevilla)
Yarıfinalin mağlupları Fransa – Polonya arasında oynanan 3.’lük maçını Polonya 3 – 2 kazandı ve üçüncü oldu.
Final maçı İtalya ile Federal Almanya Cumhuriyeti arasında oynanacaktı.
11 Temmuz 1982 günü İspanya’nın başkenti Madrid’de, Santiago Bernabéu Stadı’nda oynanan ve yerel saatle akşam 20:00’de başlayan maçta Brezilyalı hakem Arnaldo David Cézar Coelho düdük çalıyor ve tribünlerde 90 bin seyirci oturuyordu. Bu, şimdiye dek en fazla seyirciyle oynanan final olacaktı.

Final maçına takımlar şu kadrolarıyla çıktılar:
İTALYA: Dino Zoff (kaptan) – Gaetano Scirea – Claudio Gentile, Fulvio Collovati, Antonio Cabrini – Gabriele Oriali, Giuseppe Bergomi, Marco Tardelli – Bruno Conti, Paolo Rossi, Francesco Graziani (7. Alessandro Altobelli / 89. Franco Causio)
Teknik direktör: Enzo Bearzot
ALMANYA: Toni Schumacher – Ulrich Stielike – Bernd Förster, Karlheinz Förster, Hans-Peter Briegel – Manfred Kaltz, Paul Breitner, Wolfgang Dremmler (62. Horst Hrubesch) – Karl-Heinz Rummenigge (kaptan) (70. Hansi Müller), Klaus Fischer, Pierre Littbarski
Teknik direktör: Jupp Derwall
Maçın ilk yarısında gol olmadı. 26. dakikada İtalya’nın kazandığı penaltı atışını Antonio Cabrini gole çeviremedi. İkinci yarıya hızlı başlayan İtalya, 57. dakikada Paolo Rossi, 69. dakikada Marco Tardelli ve 81. dakikada Alessandro Altobelli’nin attığı gollerle 3 – 0 öne geçti. 83. dakikada Paul Breitner’in Almanya adına attığı gol maçın sonucunu belirledi. Finali 3 – 1 kazanan İtalya üçüncü kez dünya şampiyonu oldu. Maçta İtalya’dan Bruno Conti ve Gabriele Oriali, Almanya’dan da Wolfgang Dremmler, Ulrich Stielike ve Pierre Michael Littbarski sarı kart gören oyuncular oldular.
1982 Dünya Kupası’nda İtalyan futbolcu Paolo Rossi, attığı 6 golle turnuvanın gol kralı oldu.
– – – – –
(*) FIFA Dünya Kupaları tarihini anlatmaya bir sonraki bölümde kaldığımız yerden devam edeceğiz.
sediyani@gmail.com
SEDİYANİ SEYAHATNAMESİ
CİLT 11
Estadio Centenario
Montevideo, 24 Nisan 2019